Tết Chol Chnam Thmây: Bình yên, no ấm đến mọi nhà

15/04/2011 8:44 SA Múa gáo, điệu múa truyền thống của người Khmer Nam Bộ.

Tết Chol Chnam Thmây của đồng bào dân tộc Khmer thường được ấn định vào giữa tháng tư dương lịch hằng năm. Đó là thời điểm giao mùa, tiết trời thanh trong, gió mát. Kết thúc năm cũ đồng nghĩa với kết thúc vụ mùa, đón Tết Chol Chnam Thmây mở đầu cho mùa vụ mới, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Chol Chnam Thmây còn là lễ hội truyền thống mang đậm nét văn hóa cổ của đồng bào Khmer. Trải qua hàng bao thế kỷ, những câu chuyện huyền thoại, những nghi lễ thờ cúng vẫn được lưu giữ nguyên vẹn.

Năm nay, cùng với sinh khí phấn khởi, hân hoan hoàn thành tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, đồng bào Khmer Cà Mau chuẩn bị tươm tất cho ngày mừng năm mới ấm áp, yên bình.

Nét đẹp cổ truyền

Đồng chí Kso Phước, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội, khẳng định tại lễ họp mặt nhân Tết Chol Chnam Thmây 2011 diễn ra ở Cần Thơ: “Việt Nam có 54 dân tộc anh em, đồng bào dân tộc Khmer Nam Bộ luôn giữ được nét đẹp bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là các hoạt động cộng đồng, các hoạt động tâm linh tín ngưỡng và các ngày lễ hội, Tết cổ truyền… Qua nhiều thế kỷ, những phong tục, tập quán, nếp sinh hoạt vẫn còn được lưu truyền như nguyên vẹn”.

Theo quan niệm của đồng bào, thời gian Tết là thời kỳ tiếp giáp giữa hai mùa mưa nắng với cây cỏ tốt tươi, thiên nhiên trỗi dậy sức sống nên được đồng bào coi như sự khởi đầu của một năm mới, gọi là Tết Chol Chnam Thmây (vào năm mới).          

Càng gần đến ngày Tết, các phum, sóc, các chùa chiền và gia đình rộn lên không khí phấn khởi đón mừng. Trên những con đường về chùa Rạch Giồng, chùa Cao Dân, chùa Đầu Nai… và cả những salatel đều được mọi người dọn dẹp và sửa sang sạch sẽ.

“Ngoài việc trang hoàng chùa chiền, saletel, đồng bào còn chuẩn bị gạo nếp để làm các loại bánh: num chruk (bánh tét), num tean (bánh ít), num knhậy (bánh gừng), num trom, num tom be (bánh men)… Các loại bánh này được dùng để cúng trên bàn thờ Phật và bàn thờ ông bà; dùng làm lễ đi chùa và để tiếp khách trong những ngày Tết tại gia đình” – ông Lâm Đươl, xã Tân Lộc, huyện Thới Bình, cho biết.

Có thể nói, Tết Chol Chnăm Thmây không chỉ thể hiện quan niệm của người Khmer về chu kỳ vận chuyển của năm, lấy mùa mưa làm mốc để đánh dấu thời gian mà còn nhằm giáo dục con người về tấm lòng hiếu thảo, đoàn kết gắn bó chặt chẽ với cộng đồng.

Bên cạnh đó, Tết Chol Chnam Thmây còn là dịp để đồng bào dân tộc Khmer gửi gắm ước mơ hạnh phúc, ý thức hướng thiện và lòng biết ơn đối với ông bà, cha mẹ.

Ngoài những hoạt động tri ân tại gia, phần lớn không khí vui xuân đón Tết trong bà con Khmer được tập trung ở các chùa. Truyền thống này đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Chùa là nơi sinh hoạt, tín ngưỡng mang tính chất cộng đồng, chính vì thế mọi hoạt động lễ hội, văn hóa truyền thống đều được tổ chức trang trọng theo nghi lễ.

Trong những ngày Tết, mỗi khoảng thời gian của ngày sẽ được làm những nhiệm vụ khác nhau như: rước đại lịch, đắp núi cát, chịu tuổi, tắm Phật…. Song song đó là các hoạt động văn hóa văn nghệ dân gian như: chơi kéo co, bịt mắt, đá gà, nhảy bao, đánh bóng hay các tiết mục văn nghệ như: rom vong, hát aday đối đáp, dù kê…

Phum, sóc vui đón Tết

Những năm qua, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, thông qua các chương trình lớn như Chương trình 135, Quyết định 134… đã đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn vùng đồng bào dân tộc Khmer trong tỉnh; hỗ trợ về nhà ở, đất ở, đất sản xuất, nước sạch, trợ giá, trợ cước…

Đặc biệt, Quyết định 494 và 551 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy sau 2 năm đi vào cuộc sống, tỷ lệ hộ đồng bào dân tộc Khmer nghèo ở các địa phương được hỗ trợ đều giảm dần. Vì thế, chất lượng cuộc sống và khoảng cách giữa vùng đồng bào dân tộc Khmer với các địa phương trong tỉnh ngày càng rút ngắn dần.

Tết năm 2011, đồng bào Khmer Cà Mau hớn hở khi vụ mùa vừa thu hoạch thắng lợi, lúa trúng mùa, trúng nắng và bán giá cao. Bà con làm rẫy ở Tân Phú (huyện Thới Bình), Khánh Hưng (huyện Trần Văn Thời) thì phấn khởi vì mùa bí, mùa đậu đang cho trái tốt.

Gạt phắt những giọt mồ hôi, ông Trần Kel, nông dân xã Khánh Hưng, hớn hở: “Năm nay bà con mình ăn Tết lớn. Vừa trúng mùa lúa, bây giờ đậu lại ra bông, nhìn luống đậu mà mát mắt”.

Cũng như ông Kel, nhiều nông dân khác ở Khánh Hưng, Khánh Bình Tây, cũng vui mừng trên rẫy đậu. Còn bà con nông dân ở xã Hồ Thị Kỷ, xã Tân Phú, xã Tân Lộc, huyện Thới Bình thì phấn khởi vì thu hoạch trúng tôm, cá.

Phó Chủ tịch UBND xã Tân Phú Huỳnh Thanh Hoàng cho hay: “Năm nay bà con Khmer trong xã ăn Tết cũng tươm tất hơn vì điều kiện kinh tế phát triển, phần nhận được sự hỗ trợ kinh phí từ các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Đến nay, Tân Phú đã cơ bản xóa hộ đồng bào dân tộc Khmer đói nghèo. Tỷ lệ hộ đồng bào Khmer khá giàu tăng lên so với trước”.

Đó là thành quả kết tinh qua sự quan tâm chăm lo của các cấp, các ngành trong những năm qua. Sự vươn lên của đồng bào dân tộc Khmer trong tỉnh là món quà rất có ý nghĩa dâng lên ngày Tết cổ truyền Chol Chnam Thmây trong niềm vui ấm no, yên bình./.

Theo BaoCaMau