Hội thảo khoa học “Lễ hội – Nhận thức, giá trị và giải pháp quản lý”

17/05/2012 1:58 CH

(Cinet)- Ngày 16/5/2012, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia tổ chức Hội thảo khoa học “Lễ hội – Nhận thức, giá trị và giải pháp quản lý”.

Thông qua Hội thảo này các nhà khoa học, các nhà quản lý đã cùng trao đổi, góp ý, thảo luận làm rõ hơn nữa về mặt lý luận, nhận thức đối với bản chất, đặc trưng, giá trị, vai trò của lễ hội trong đời sống; cái chung và cái riêng của lễ hội cổ truyền và lễ hội hiện đại; vấn đề quy hoạch và quản lý lễ hội; vấn đề quản lý môi trường; quản lý tiền công đức; vấn đề du lịch và phát triển bền vững; những giải pháp và kiến nghị nâng cao nhận thức về bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội nói riêng và di sản văn hóa phi vật thể nói chung…

Hiện tượng mê tín dị đoan trong lễ hội

Bàn về vấn đề mê tín dị đoan trong lễ hội: PGS-TS Đặng Văn Bài cho rằng: “Không có cái gọi là mê tín dị đoan trong bản chất của tôn giáo, tín ngưỡng cũng như lễ hội truyền thống. Chỉ có những cá nhân lợi dụng đức tin, niềm tin tôn giáo, tín ngưỡng của cá nhân và cộng đồng vào những mục tiêu phi văn hóa, trục lợi, gây hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân và xã hội mà thôi”.

GS Ngô Đức Thịnh cũng có chung quan điểm. Thực tế cho thấy, vấn đề này có thể gây hệ lụy là tàn phá di sản phi vật thể, trong đó có lễ hội”. Do đó nên thay cụm từ mê tín dị đoan bằng khái niệm lợi dụng tôn giáo tín ngưỡng và lễ hội để mưu cầu mục tiêu không chân chính và trái pháp luật. Có thể dùng luật để chế tài những hành vi lợi dụng này.

Là người tổng kết, GS Lưu Trần Tiêu – Chủ tịch Hội đồng Di sản quốc gia – nhắc đến chính sách ở các nước tiên tiến. Đến nay, không nước nào còn sử dụng khái niệm mê tín dị đoan như một khái niệm công cụ trong chính sách quản lý văn hóa nữa. Thay vào đó, họ tôn trọng sự đa dạng văn hóa.

Theo GS Tiêu, bản thân nước ta, khi đã gia nhập công ước đa dạng văn hóa của UNESCO này, rất nên mau chóng cụ thể hóa những hành vi “lợi dụng niềm tin tôn giáo và lễ hội để mưu lợi bất chính và vi phạm pháp luật”. Như thế, những hành vi xấu sẽ giảm dần cho tới giảm hẳn.

Tổ chức Festival quá tốn kém

GS Lưu Trần Tiêu – chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia khẳng định: “80% trong tổng số khoảng 8.000 lễ hội ở VN là lễ hội truyền thống, lễ kỷ niệm du nhập từ nước ngoài đều do cộng đồng hoặc giới trẻ tự bỏ kinh phí tổ chức. Còn một phần rất nhỏ 4,68% là các festival, lễ hội mới, lễ kỷ niệm của các tỉnh lại vô cùng tốn kém, ngày càng mở rộng về quy mô, mời nhiều quan khách nhưng hiệu quả thấp. Cộng đồng tuy là chủ thể nhưng lại thành người đi xem hội”.

Cùng chung quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Chí Bền – Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật VN cho rằng: cần phải đánh giá lại các festival vì đây mới là nơi tốn kém tiền của. Có đại biểu nói một festival được tổ chức gần đây tiêu tốn mất 320 tỉ đồng, trong khi đó chỉ riêng phần lẻ của số tiền đó cũng khủng khiếp lắm rồi. Tuy vậy, festival nào cũng có nội dung na ná nhau, được nhào nặn bởi những đạo diễn sân khấu mà không phải là những nhà tổ chức festival được đào tạo bài bản, tử tế.

Lễ hội đã và đang diễn ra sôi nổi trên cả nước, công tác quản lý và tổ chức lễ hội ở nước ta trong những năm gần đây đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đã đạt được, vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại đòi hỏi phải giải quyết triệt để, kịp thời để công tác quản lý và tổ chức lễ hội đi vào nề nếp. Thực tế hiện nay đã và đang xuất hiện xu hướng nâng cấp lễ hội lên tầm cao hơn thành cấp khu vực và cấp quốc gia, dẫn đến hiện tượng làm đơn điệu hóa, trần tục hóa, quan phương hóa và thương mại hóa lễ hội; qua lễ hội đã hồi sinh một số hiện tượng tệ nạn và mê tín, dị đoan như: bói toán, rút thẻ, bán sách tướng số, tử vi, cờ bạc trá hình…; tình trạng đốt đồ mã tràn lan gây ảnh hưởng đến môi trường và tốn kém về kinh tế; cơ sở vật chất, hệ thống hạ tầng, dịch vụ chưa đáp ứng nhu cầu mật độ đông của du khách dẫn đến yếu tố tâm linh suy giảm; nhận thức của các cấp lãnh đạo, các cơ quan quản lý văn hoá và của xã hội về tính chất, đặc điểm, vai trò và vị trí của lễ hội chưa toàn diện, chưa đầy đủ, chưa chuẩn xác./.

Cinet tổng hợp