Trảy hội miền Quan họ

31/01/2012 4:20 CH

Cứ mỗi độ Tết đến, Xuân về, khi trời đất giao hòa, thiên nhiên tươi tốt, vạn vật sinh sôi nảy nở, lòng người hân hoan thì cũng là lúc khắp xóm làng nô nức, tưng bừng mở hội đón Xuân, cầu mong cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, mọi người, mọi nhà cùng an lành hạnh phúc. Khắp xóm làng miền Quan họ, từ bờ Bắc đến bờ Nam sông Đuống, các lễ hội truyền thống vẫn diễn ra tưng bừng, náo nhiệt trong không khí vui tươi, lành mạnh.

Âm sắc hội chùa Phật Tích

Các ngày mồng 4, 5 và 6 Tết, mặc dù thời tiết giá rét và mưa phùn nhưng du khách thập phương vẫn nườm nượp đổ về trảy hội Khán hoa mẫu đơn chùa Phật Tích (Tiên Du). Dự lễ khai hội có đồng chí Nguyễn Tử Quỳnh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, lãnh đạo các sở, ban ngành tỉnh, huyện cùng đông đảo nhân dân, các tăng ni, phật tử và du khách thập phương.

Đây là lễ hội văn hóa truyền thống có từ hàng nghìn năm, gắn liền với ngôi chùa Phật Tích danh tiếng có bề dày lịch sử và chiều sâu tín ngưỡng tâm linh. Ngoài phần lễ, phần hội diễn ra với nhiều chương trình văn hóa, văn nghệ đặc sắc như: hát giao lưu Quan họ, khán hoa, tổ tôm điếm, cờ tướng và các trò chơi dân gian ca ngợi huyền thoại non Tiên, chốn Phật cũng như truyền thống, nét đẹp văn hóa của người Kinh Bắc, thể hiện ước mơ, khát vọng của con người.

Giữa sắc màu rực rỡ của cờ hoa hòa với tiếng chuông chùa ngân vang, đồng vọng, chương trình nghệ thuật “Huyền thoại Tiên Du” kéo dài hơn 100 phút đã mở đầu lễ khai hội vào đêm ngày 25-1 (mồng 3 Tết). Chương trình được tường thuật trực tiếp trên kênh VTC 1 với  nhiều tiết mục văn nghệ tổng hợp đặc sắc, tiêu biểu như: Hợp xướng “Việt Nam phật ca”; các làn điệu dân ca Quan họ Bắc Ninh: “Vào chùa”, “Mời nước mời trầu”, “Trầu cau Quan họ”; trích đoạn chèo “Từ Thức gặp tiên”; hát văn “Xá thượng ngàn”; các tiết mục đơn ca “Tình yêu trên dòng sông Quan họ”, “Mùa Xuân trảy hội làng Lim”, “Về Phật Tích”… do các nghệ sỹ nổi tiếng thể hiện như: NSƯT Thanh Thanh Hiền, Ngọc Khuê, Tùng Dương. Đêm giã hội với điểm nhấn là Đại lễ cầu an khai xuân, cầu quốc thái dân an, đất nước phát triển, quê hương đổi mới đẹp giàu vào tối mùng 6 tháng Giêng tại Quảng trường Đại phật tượng – một kỳ quan mới trên núi Tiên Du. Vậy là, trong suốt 4 ngày diễn ra sôi nổi và quy mô, lễ hội khán hoa Mẫu đơn Xuân Nhâm Thìn 2012 đã khép lại với hai dấu ấn đậm nét trong đêm khai hội và giã hội, để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng hàng nghìn du khách trảy hội. 

Bờ Nam sông Đuống tưng bừng lễ hội khao quân

Trong ngày mồng 4 và mồng 5 Tết, người dân vùng Dâu – Luy Lâu (xã Trí Quả, Thuận Thành) lại tưng bừng mở hội khao quân.

Đây là lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm để khắc ghi công lao to lớn của hai nữ tướng Trưng Trắc và Trưng Nhị đã phất cờ khởi nghĩa, đền nợ nước, trả thù nhà, dẹp tan quân xâm lược, thu non sông về một mối, mở đầu cho kỷ nguyên chiến đấu giành độc lập dân tộc của nhân dân ta, làm rạng danh truyền thống “giặc đến nhà đàn bà cũng đánh của phụ nữ Việt Nam”.

Độc đáo lễ hội Chém lợn tế Thánh

Trong ngày mồng 5 và 6 Tết, hàng ngàn người dân cùng du khách thập phương lại về thôn Ném Thượng (xã Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh) để tham dự lễ hội làng với nghi thức độc đáo: Chém lợn tế Thánh.

Ngay từ Rằm tháng 8, dân làng đã chọn người khoẻ mạnh, mát tay, gia cảnh sung túc, tuổi đúng 50 để nuôi 2 “cụ ỉn” làm lễ vật tế thánh. Những người tham gia vào nghi thức chém lợn được chọn lựa kĩ càng về tuổi tác, sức khỏe, gia cảnh và đạo đức… Sáng mồng 6, đúng ngày hội chính, đoàn rước và dân làng tiến hành lễ rước lợn vòng quanh làng. Hai “ông ỉ” nằm trong cũi được người dân đứng dọc bên đường mừng tuổi, hoặc chuẩn bị bánh kẹo, chè thuốc bày trước cửa nhà để bồi dưỡng những người đưa rước.

Lễ chém lợn làng Ném Thượng đã trở thành một lễ hội đặc sắc của Bắc Ninh. Hàng năm người dân mở hội chém lợn để tưởng nhớ đến vị tướng cuối đời Lý tên là Lý Đoàn Thượng, khi đánh trận chạy đến vùng này đã chém lợn rừng nuôi quân và có công khai khẩn vùng đất hoang vu này. Theo tín ngưỡng dân gian, lễ hội liên quan đến tín ngưỡng phồn thực, huyết lợn trong lễ tế thánh tượng trưng cho sự sung túc, khả năng sinh sản, sức sống tràn trề, mùa màng bội thu… Chính vì thế, kết thúc lễ chém lợn, dân làng thường lấy tiền quệt một chút huyết lợn mang về thờ, cầu cho một năm may mắn và sung túc. Thịt lợn tế thánh được chia cho mọi người với mong muốn cả làng được phát tài, phát lộc.

Bâng khuâng nhớ hội Chen làng Ngà

Hội Chen có ở làng Ngà (nay là thôn Nga Hoàng, xã Yên Giả, huyện Quế Võ). Người dân địa phương kể rằng, xưa kia, cứ vào ngày khai hội (mồng 6 tháng Giêng) hàng năm, khi nhân dân làm lễ rước Thần thì chắc chắn sẽ có trò già trẻ, trai gái chen nhau. Đoàn rước diễn ra trong trống rong cờ mở, giữa lúc nghiêm trang nhất, quan chủ tế, bồi tế, ông già bà cả đang cầu khấn thần với lòng thành kính thì không hiểu từ một góc khuất nào bỗng nổi lên ồn ào. Đó là lúc việc chen bắt đầu: gái chen trai, trai chen gái, bà già chen ông già, nữ tú chen nam thanh, chị trung niên chen anh lực điền… Họ xô đẩy, giằng co, làm bật nhau ra một góc, có khi là bờ tường, gốc cây hay lối rẽ… tất cả diễn ra chỉ trong tiếng cười hả hê, vui thích mà không hề có tiếng la ó tục tằn. Việc chen cứ diễn ra như thế cho đến khi nào đám rước kết thúc.

Đã từ lâu, trong lễ hội truyền thống làng Nga Hoàng không còn xuất hiện tục Chen nữa nhưng nhiều người dân địa phương bây giờ vẫn nhớ như in cảm xúc, không khí vui tươi, sôi động bất ngờ của tục chen trong ngày hội làng.

Nghe hát Quan họ trong hội làng Nhồi 

Ngày 29-1 (mồng 7 tháng Giêng), nhân dân khu Hòa Đình (tên nôm là làng Nhồi), phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh lại tưng bừng mở hội làng truyền thống với tín ngưỡng thờ Bà Đống, xuất phát từ nguồn gốc tín ngưỡng thờ nữ thần nông nghiệp của người Việt cổ trồng lúa nước vùng châu thổ Bắc Bộ nói chung, của xứ Kinh Bắc nói riêng.

Tương truyền, xưa kia Thành hoàng làng Hòa Đình là “Bà Đống”, ngự tại một gò đất ngoài đồng (Đống Cả) thuộc làng Đống Cao. Mỗi khi đến ngày hội, dân làng tổ chức rước Thành hoàng về đình và chùa. Bên trong đình, chùa quan Đám làm lễ thờ Thành hoàng làng. Bên ngoài các bọn Quan họ cất tiếng hát ca ngợi công đức của thần, phật. Khách thập phương kéo đến dự hội rất đông. Để đón khách, các bọn Quan họ của làng ra tận cổng đón bằng những câu ca Quan họ ngọt ngào, niềm nở. Bên khách tay bưng cơi trầu vào lễ phật cũng hát đáp lại chủ bằng những câu ca Quan họ mượt mà, tinh tế. Sau đó, các bọn Quan họ chủ và khách cùng nhau vào đình, chùa lễ thần, phật, rồi quay ra hát Quan họ đối đáp giao lưu. Các liền anh, liền chị vừa hát vừa têm trầu, mời nước và hỏi thăm nhau… cứ như thế cuộc vui kéo dài suốt ngày hội.

 

Theo BaoBacNinh