Quản lý lễ hội 2011 – Nỗi lo lớn dần

13/02/2011 4:23 CH

Người dân đang nô nức bước vào mùa trẩy hội đầu Xuân Tân Mão. Qua thời khắc chuyển giao năm cũ – năm mới là chùa Hương, chùa Bái Đính, đền Hùng, đền Trần, Yên Tử… đã nườm nượp khách hành hương về “vinh quy bái Tổ”, về “đất Phật”, về “chốn linh thiêng”, chẳng cần chờ đến ngày khai hội. Và lẽ dĩ nhiên, vấn đề quản lý hoạt động lễ hội lại làm các nhà quản lý văn hóa, quản lý ở địa phương lo lắng và tất bật hơn bao giờ hết…

Có lẽ sự phức tạp ở chốn lễ hội đông người suốt nhiều năm qua đã cho các nhà quản lý cái nhìn sát thực và “cập nhật” hơn nên ngay khi Tết mới ngấp nghé, vấn đề quản lý hoạt động lễ hội đã được quan tâm đặc biệt. Trong khi các địa phương có lễ hội lớn rộn ràng các phương án chuẩn bị đón khách vào hội, thì các nhà quản lý cũng tất bật lo toan, tìm các biện pháp “ứng phó” và “chặt tay” với các vi phạm xảy ra trong lễ hội. Chuyện động giả, chùa giả, sư giả lắng lại, thì chuyện môi trường, tắc đường, trộm cắp, thương mại hóa lễ hội, mê tín dị đoan, cờ bạc… vẫn ồn ào, đặc biệt là vấn đề an ninh trật tự trong lễ hội.

Ngay từ trước Tết, nhiều đoàn công tác đặc biệt do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức đã về các địa phương nơi có nhiều lễ hội quy mô lớn như Phủ Giầy (Nam Định), Chùa Hương (Hà Nội), Yên Tử (Quảng Ninh), Bà Chúa Kho (Bắc Ninh)… để phối hợp với địa phương trong công tác tổ chức, quản lý lễ hội. Công tác đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách được “đánh dấu đỏ” trong mối quan tâm của cả các nhà quản lý cấp trên lẫn các nhà quản lý ở địa phương. Không chỉ các phương án phòng cháy chữa cháy, an toàn giao thông được “lên khuôn” cụ thể, mà cả các biện pháp chống ùn tắc, các đội an ninh trật tự… cũng chi tiết. Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch Hà Nội – nơi có nhiều lễ hội lớn dịp đầu năm – đã có văn bản hướng dẫn các huyện trên địa bàn tổ chức, quản lý lễ hội Xuân Tân Mão từ trước Tết. Theo hướng dẫn, các địa phương có lễ hội truyền thống cấp vùng như lễ hội Chùa Hương (Mỹ Đức), Chùa Thầy (Quốc Oai), chùa Tây Phương (Thạch Thất), Đền Và (Sơn Tây), Đền Sóc (Sóc Sơn), Đền Cổ Loa (Đông Anh),Đống Đa (Đống Đa)… cần sớm thành lập ban chỉ đạo, ban tổ chức để các lễ hội diễn ra đúng quy chế. Đối với các lễ hội thôn, làng, lễ hội văn hóa – du lịch định kỳ tổ chức hàng năm, việc tổ chức lễ hội cần phải được báo cáo cơ quan quản lý và tổ chức theo tinh thần trang nghiêm, tiết kiệm, đáp ứng nhu cầu văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân mà không trái Luật Di sản. Các địa phương có lễ hội cũng được yêu cầu quy hoạch khu vực dịch vụ để không tạo ảnh hưởng xấu đối với không gian, cảnh quan di tích, có phương án bảo vệ di tích, cổ vật, tổ chức phục vụ tốt khách tham quan, đảm bảo an ninh, giữ gìn vệ sinh môi trường trước, trong và sau lễ hội.

Tại lễ hội Yên Tử, Đền Hùng, thợ chụp ảnh đã được trang bị thẻ, áo để tiện cho việc quản lý, đồng thời đội ngũ này cũng nhận thêm trách nhiệm hỗ trợ công tác an ninh. Lễ hội Chùa Hương đã huy động và chuẩn bị thêm nhiều thuyền đò và phân luồng giao thông trên suối Yến, mở thêm trạm sơ cấp cứu ngay ở Thiên Trù, chuẩn bị khá kỹ lưỡng việc phân loại và xử lý rác thải… Chuyện đốt vàng mã và những hoạt động biến tướng từ chuyện phát ấn ở Đền Trần ( Nam Định) cũng được bàn tính không ít. Cáp treo ở lễ hội Yên Tử cũng được đầu tư và sửa sang một cách cẩn trọng… Nhưng người vào hội đã bầu đoàn thê tử, nườm nượp sớm tối, khách hành hương tới Yên Tử, Chùa Hương, chùa Bái Đính, Đền Trần, Đền Bà Chúa Kho, Đền Hùng… toàn được “nhẩm đếm” ở con số hàng vạn lượt người. Thế nên, dường như hai chữ “quá tải” của nhiều lễ hội trước vẫn lặp lại ở lễ hội Xuân Tân Mão năm nay. Các phương án chuẩn bị, các bộ máy phục vụ lễ hội đã “vận hành” hết công suất vẫn không đủ đáp ứng như cầu và không “kham” nổi lượng khách thập phương hành hương vào hội. Lẽ dĩ nhiên, cảnh tắc đường, tắc đò, thương mại hóa… là không thể tránh khỏi.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ còn gửi công điện cho các bộ, ngành, cơ quan ngang bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND các tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương yêu cầu nâng cao công tác quản lý và tổ chức lễ hội trong thời gian tới. Công điện nhấn mạnh vào việc kiểm tra và xử lý nghiêm những sai phạm trong lĩnh vực tổ chức và quản lý lễ hội, ngăn chặn kịp thời các biểu hiện tiêu cực trong lễ hội như: mê tín dị đoan, đốt đồ mã, đặt hòm công đức, đặt lễ, đặt “tiền giọt dầu” tùy tiện, lưu hành văn hóa phẩm trái phép, nâng giá, ép giá dịch vụ… Đối với các lễ hội quy mô lớn như: Chùa Hương, Yên Tử, Phủ Dầy, Hội Lim, Đền Hùng, Đền Trần (Nam Định), Bà Chúa Xứ (An Giang)… tuyệt đối không để xảy ra tai nạn cháy nổ, ùn tắc giao thông.

Trong những năm qua, công tác tổ chức và quản lý lễ hội ở nước ta đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ, du lịch. Nhưng những điều “chướng tai gai mắt” vẫn cứ ẩn hiện, biến tướng làm ảnh hưởng đến văn minh lễ hội – những nơi đáng ra phải thể hiện tính cộng đồng, bản sắc văn hóa cũng như vẻ đẹp của tín ngưỡng và thuần phong mỹ tục. Lễ hội bắt đầu “vào mùa”, các nhà quản lý đang tất bật, mà “đoạn kết” của mùa lễ hội 2011 vẫn còn nằm ở phía trước, nằm ở trong tay các nhà quản lý, đặc biệt nằm cả trong ý thức của người dân tham gia lễ hội.

Theo KT&ĐT